Pekes en Ertjes

De jongste weken zag ik her en der uitnodigingen voor debatten over de toekomst van journalistiek en media. Ik had het plan om al mijn gedachten hierover eens in een presentatie te gooien maar ik wilde het geheel voldoende tijd geven om te rijpen. Na lang wikken en wegen maar ook een paar prikkelende gesprekken zowel online als ofline kwam ik langzaam tot iets wat welomlijnd was:

Kunstgeschiedenis

De hele insteek is dat de uitdaging voor ‘traditionele’ media niet zo nieuw is. De schilderkunst beleefde net zo’n existentiële crisis, bij de uitvinding van de fotografie. Tot die tijd was een schilderij of een tekening de enige manier om de werkelijkheid te reproduceren, een monopolie dat eeuwen duurde.
Een afbeelding van een slagveld was misschien gruwelijk maar het was geen natuurgetrouwe weergave van hoe het er op een slagveld echt aan toeging bijvoorbeeld.

De fotografie bracht een echte schokgolf teweeg: plots konden mensen de gezwollen lijken na de slag van Gettysburg zien liggen. Hoe ze er écht bijlagen. Met een donkere vlek op broek in een plas donker bloed. Wij worden al van kleins af murw geslagen met allerlei beelden, maar voor de mensen toen moet het een absolute schok geweest zijn. Niet in het minst ook voor de schilders. Plots werden ze geconfronteerd met een medium dat de dingen toonde zoals ze waren. Wat was nog de meerwaarde van de ambachtelijke schilder?

Die meerwaarde lag in elk geval niet in het louter kopiëren of weergeven van de werkelijkheid. Enkelen onder hen slaagden erin om die knop om te draaien en probeerden emoties in hun werk te leggen: impressies van het moment. Het Impressionisme was geboren. Een ongelooflijke omslag in mindset die de weg opende voor de actuele kunst zoals die vandaag bestaat. Ik hoef ook niet te vertellen dat de schilderkunst allerminst verdwenen is sinds de uitvinding van de fotografie.

Businessmodel

Vandaag merken traditionele uitgevers plots dat mensen niet meer bereid zijn om te betalen voor “hard” nieuws. Een logische evolutie want door internet en sociale netwerken komt het nieuws even snel bij de mensen als op een redactie. Live reporting of Breaking news kan het nooit halen van real-time tweets, ze zijn bij voorbaat al achterhaald.

Of die informatie dan gedrukt is op papier, op een website staat, in een mobile app zit of op een tablet te lezen staat, doet er niet toe. Na de uitvinding van de fotografie maakte het voor schilders ook niet uit of ze nu op papier of op doek schilderden. Het ging over wàt ze op dat doek zouden zetten. De info bood geen meerwaarde.

Media zullen moeten inzetten op hun mensen en know-how. Ik wil expertise en analyse. Ik wil bij de hand genomen worden doorheen de massale hoeveelheid informatie. Persoonlijk en op mij gericht. Media moeten daarom nog meer investeren in hun mensen, maar journalsten moeten ook meer buitenkomen en niet wachten tot de info tot bij hen komt aanwaaien.

Tenzij je ermee aan de slag gaat natuurlijk en er een meerwaarde aan kan geven. Door alles in een groter geheel te plaatsen bijvoorbeeld. Het komt er eigenlijk gewoon op neer dat je content aanbiedt die het waard is om voor te betalen. Uitgevers moeten meer denken in termen van BTW in plaats van abonnementen. Heel eenvoudig eigenlijk, en tegelijk ook weer niet.

Positief

Omdat het zo moeilijk is ben ik echter positief ingesteld. Er liggen volgens mij namelijk kansen voor kwaliteitsjournalistiek. Journalistiek die de tijd neemt om dingen uit te pluizen in plaats van de achterhaalde waan van het moment.

Ben benieuwd naar jullie ideeën.

Morgenavond ga ik naar een debat over de toekomst van de journalistiek. Het tweede op evenveel weken en ik heb begrepen dat er deze week ook nog een in Brussel plaatsvindt. Tijdens het BJIT debat gaf Computable een presentatie over de hervorming van hun redactie. De kern: waar vroeger de print redactie schreef voor online is dat nu omgekeerd. De redactie is gericht op online publiceren aangevuld met een uitgebreid panel van experts. Het was sprong in het duister maar wel een die voorlopig goed uitpakte.

De reacties van de Belgische deelnemers aan het debat na de presentatie waren niet hoopgevend. De Belgen zijn conservatief en blijven maar in cirkels ronddwalen. Dat was een grote teleurstelling. Ik hoop dat er morgenavond ook eens iemand uit België aan het woord komt die creatief durft nadenken over die toekomst. Het is gemakkelijk om met zijn allen te klagen over de consument en het internet. Alleen verdwijnen die problemen daar niet mee. Er is creativiteit en moed voor nodig, en dat zal altijd radicaal zijn. Dingen die bekend zijn in vraag durven stellen. Het is namelijk niet omdat iets bestaat dat het ook goed is. Het huidige mediamodel is daar een perfect voorbeeld van.

Dingen in vraag stellen is iets wat je eerder bij partijen zoals Woestijnvis verwacht. Maar helaas, vandaag hoor ik over een artikel in De Morgen waarin staat dat Woestijnvis zal proberen om de filmpjes van Kabouter Wesley offline te halen. Woestijnvis wil de filmpjes in Nederland verkopen en dat kan niet als ze al online staan. Dat Nederland überhaupt gek is op de Kabouter door die Youtube filmpjes wordt gemakkelijkheidshalve even vergeten.

Mijn verwachtingen voor het debat morgenavond zijn intussen naar beneden bijgesteld want het belooft niet veel goeds als een ideeënfabriek als Woestijnvis ook al in een digitale kramp schiet.

Ik heb even de online profielen van de deelnemers bekeken en -op Indymedia na-  kan je ze niet echt actief noemen. Terwijl, je van deelnemers aan zo’n debat toch zou mogen verwachten dat ze gaan experimenteren? Ik verwacht geen heil van instituten zoals de VRT. Op redactieniveau zullen daar wel mensen zitten die het licht gezien hebben maar achter de hippe branding schuilt een administratie die alles tegenhoudt.

Gelukkig is er De Werktitel : een journalistiek experiment dat na twee maanden per dag ongeveer 1000 unieke bezoekers over de vloer krijgt. Hoofdredacteur Georges Timmerman:

“We publiceren aan een tempo van gemiddeld een artikel per werkdag, dat maakt ongeveer 25 artikels per maand. We publiceren uitsluitend nieuwe, originele en exclusieve verhalen. Die aanpak heeft ondertussen al ettelijke primeurs opgeleverd, waarvan er een aantal werden overgenomen door de reguliere media (al dan niet keurig met bronvermelding). Eén van onze artikels werd integraal overgenomen door een Duitse krant.”

Volgens Timmerman zijn alle mogelijke thema’s en genres zijn in principe mogelijk (nieuws, interviews, politiek, buitenland, cultuur, analyse en opinie, reportages, satire). De enige criteria die tellen zijn kwaliteit, originaliteit en maatschappelijke relevantie. Met een combinatie van onderzoeksjournalistiek, mediakritiek en eigen nieuwsgaring hoopt De Werktitel het verschil kunnen maken met de klassieke media.
Voorlopig is het maar een experiment en werkt de ploeg van De Werktitel aan wat een professionele internetkrant kan worden. “Een vingeroefening, een soort nulnummer, een wissel op de toekomst en een staalkaart van wat een professionele internetkrant zou kunnen worden” zoals Georges Timmerman het omschrijft.

Een ander interessant voorbeeld is <H>ART, een tijdschrift voor hedendaagse kunst, als antwoord op de verschraling van de cultuurberichtgeving in de gevestigde media. In januari begint <H>ART aan zijn vierde jaargang.

Beide uitgaven trekken voluit de kaart van kwaliteitsvolle journalistiek/content want er is geen plaats voor gemakkelijke journalistiek/content in de toekomst. Een consument is niet bereid om te betalen voor iets wat een journalist op internet heeft gevonden. Het overnemen van nieuws (niet alleen online maar ook in print bijvoorbeeld) heeft geen enkele meerwaarde meer. Voor RSS feeds heb ik mijn eigen reader, zonder advertenties. 
Ik zal tweeten vanuit de zaal, benieuwd of het allemaal kommer en kwel zal zijn.

Vandaag ronden we bij LVT een leuk project af. We stellen: www.prsource.be voor. In het kort is het een tool die journalisten en bronnen via Twitter gemakkelijker met elkaar in contact wil brengen. Iedereen die denkt dat hij een mogelijke bron kan zijn voor journalisten kan het account volgen. PR consultants, communicatieverantwoordelijken, NGO’s of zelfs politici.

Wanneer een journalist informatie of verhalen zoekt over een bepaald onderwerp stuur hij een bericht aan @prsource die het vervolgens aan al de volgers van het account laat weten.

Aan dit project ging een redelijk lang traject vooraf van brainstormen, uitwerken, herbeginnen, enz. Er is al veel geschreven over PR2.0, nieuwe PR of hoe je het beestje ook wil noemen. Wat is de positie van PR agentschappen, dat is eigenlijk de vraag die gesteld moet worden. PR consultants moeten Conversation Enablers worden en dat proberen we hiermee te doen.

Goedele had enkele bedenkingen op twitter waar ik hier even dieper op in wil gaan. We gaan zelf niet op zoek naar bronnen. Wie denkt journalisten te kunnen helpen kan het account zelf volgen. Dat zullen wellicht vooral professionals zijn die er beroepsmatig iets aan hebben. Die bronnen zullen uiteindelijk wel komen denk ik.

De uitdaging voor PRsource is om duidelijk te maken waarom Twitter zo’n handige tool is. Laat ons eerlijk zijn, in België is Twitter vooral een zaak van IT en technologie journalisten. Misschien kan het initiatief hen over de streep trekken en ook aanzetten om gewoon te twitteren. In Nederland is de situatie heel anders…

Wanneer communicatie met journalisten beter wordt, dan zullen we daar zelf ook wel de voordelen van plukken. We zijn in elk geval benieuwd naar jullie feedback!

Onlangs zat ik met Pietel lekkere sushi te eten en vertelde ik over mijn frustratie over het Belgische medialandschap. In een Benelux kantoor valt het namelijk superhard op dat het Nederlandse medialandschap véél diverser en interessanter is. Natuulijk is België (Vlaanderen) een speciaal geval en heb je te maken met een markt die ongeveer de helft kleiner is. Maar toch, dat kan toch niet de enige reden zijn. En voor Blogs is dat net hetzelfde, kijk eens wat er allemaal beweegt in Nederland omtrent mobiele technologie of auto’s. Dat zie je hier gewoon niet.
Laatst hadden we het er thuis nog over. Ik vond het een schande dat een Nederlandse journalist ontdekt had dat Vlaamse ouders hun kind wilden verkopen via internet. Alle Vlaamse media hadden dat verhaal gewoon overgenomen. Hier en daar een gesprekje, maar niemand die met het verhaal aan de slag ging. Opwarmen van oude koffie, maar meer niet. Tijdje later, komt diezelfde journalist opnieuw met een soortgelijk verhaal. Terug in België! Dat is toch om door de grond te zakken…?
Ja dat dacht ik. Ik zie net op Fotoapparatuur een topic over journalistiek. Ik bezoek de site niet meer zo dikwijls maar ReinierV zal ik niet snel vergeten. Hij is een eeuwige twijfelaar over de aankoop van een fototoestel, meestal Leica. Hij kan ook echt serieus lang doorgaan op iets wat hem stoort. Groot was mijn verbazing dat hij zich ergerde aan de Nederlandse journalistiek.
Ik vind Panorama ook niet slecht maar die aangekochte reportages ben ik ook wel beu intussen. Nog eens over een oorlog. Nog eens over organenhandel. Interessant hoor, daar niet van. Maar het is gewoon zo cheap om te doen.
Gras is groener aan de overkant zeker…